Çocukların Teknoloji Kullanımında Ebeveynlerin Sık Yaptığı Hatalar
Çocuğumuz telefonu eline aldığında ilk düşündüğümüz şey genellikle şu oluyor:
“Ne kadar zamandır bakıyor?”
Saatimize bakıyoruz.
10 dakika...
20 dakika...
40 dakika...
Ve sonunda:
“Tamam, artık yeter. Kapatıyoruz.”
Aslında burada yanlış yaptığımızı söylemek biraz haksızlık olur. Çünkü ekran süresi gerçekten önemli. Çocukların uzun süre hareketsiz kalması, uyku düzeninin bozulması ve sosyal etkileşimlerinin azalması gibi konularda dikkatli olmak gerekiyor.
Ama teknoloji konusunda bazen yalnızca süreye odaklanıp daha önemli bazı noktaları gözden kaçırabiliyoruz.
Peki ebeveynler olarak en sık yaptığımız hatalar neler?
1. Teknolojiyi tamamen yasaklamaya çalışmak
Çocuğumuzu teknolojiden uzak tutmak istememiz çok anlaşılır.
Ancak teknoloji artık çocukların hayatının dışında tutabileceğimiz bir şey değil.
Okulda, evde, arkadaşlarıyla iletişimde ve ileride çalışma hayatında teknolojiyle karşılaşacaklar.
Bu nedenle çocuklara yalnızca “kullanma” demek yerine, nasıl kullanacağını öğretmek çok daha değerli olabilir.
Çünkü hedefimiz teknolojisiz bir çocuk yetiştirmek değil.
Teknolojiyi bilinçli kullanabilen bir çocuk yetiştirmek.
2. Sadece süreye bakmak
Bir çocuğun 30 dakika ne yaptığı, bazen o 30 dakikanın kendisinden daha önemlidir.
Bir çocuk 30 dakika boyunca yaşına uygun, kaliteli ve etkileşimli bir içerikle vakit geçirebilir.
Başka bir çocuk ise aynı süre boyunca arka arkaya rastgele videolar izleyebilir.
İkisi de 30 dakika ekran kullanmıştır.
Ama deneyimleri aynı değildir.
Bu nedenle kendimize sadece:
“Kaç dakika kullandı?”
diye değil,
“Ne yaptı?”
diye de sormamız gerekiyor.
3. “Eğitici” yazan her içeriğe güvenmek
Telefon veya tablette bir uygulamanın üzerinde “eğitici” yazması, onun gerçekten çocuğun gelişimine katkı sağlayacağı anlamına gelmez.
İçeriğin yaşa uygun olması, çocuğu aktif olarak düşünmeye ve etkileşime teşvik etmesi önemlidir.
Bazen en iyi öğrenme aracı bir uygulama değil, çocuğun eline verdiğimiz bir kağıt, bir boya kalemi veya birlikte yaptığımız basit bir oyundur.
4. Teknolojiyi ödül veya ceza olarak kullanmak
“Yemeğini bitirirsen tablet vereceğim.”
“Ödevini yapmazsan telefon yok.”
Bu cümleler günlük hayatımızda çok sık karşımıza çıkıyor.
Kısa vadede işe yarayabilir.
Ama zamanla çocuk için teknoloji, olduğundan daha değerli bir hale gelebilir.
Çünkü çocuk şunu öğrenebilir:
“Tablet = ödül.”
Bu nedenle mümkün olduğunca teknolojiyi sürekli bir pazarlık aracına dönüştürmemek daha sağlıklı olabilir.
5. Çocuktan beklediğimiz şeyi kendimizin yapmaması
Bence en zor konu bu.
Çocuğumuza:
“Telefonunu bırak.”
diyoruz.
Ama o sırada bizim telefonumuz elimizde.
Yemek masasında telefonunu kullanmasını istemiyoruz ama biz mesajlarımızı kontrol ediyoruz.
Çocuğumuzun ekrana bağımlı olmasından endişeleniyoruz ama gün boyunca elimizden telefonu düşürmüyoruz.
Çocuklar söylediklerimizi değil, davranışlarımızı çok iyi gözlemliyor.
Bu yüzden bazen çocuğun teknoloji kullanımını değiştirmek için önce kendi alışkanlıklarımıza bakmamız gerekiyor.
6. Ekranı kapatmak için başka bir şey sunmamak
“Tableti bırak.”
Peki sonra ne olacak?
Çocuk için tabletin yerine koyabileceğimiz bir alternatif yoksa, ekranı bırakmak çok daha zor hale gelebilir.
Birlikte oyun oynamak.
Kitap okumak.
Dışarı çıkmak.
Resim yapmak.
Mutfakta birlikte bir şey hazırlamak.
Hatta bazen sadece sohbet etmek...
Çocuğun hayatında ekranın dışında ne kadar çok anlamlı deneyim varsa, ekranı bırakmak da o kadar kolaylaşabilir.
7. Teknoloji hakkında çocukla konuşmamak
Çocuğun internette ne yaptığını yalnızca kontrol etmek yeterli değil.
Onunla konuşmak da gerekiyor.
“Bunu neden izliyorsun?”
“Bu oyunda en çok neyi seviyorsun?”
“İnternette seni rahatsız eden bir şey olursa bana söyleyebileceğini biliyor musun?”
Bu konuşmalar çocuğun dijital dünyayı anlamasına yardımcı olur.
Ve belki de en önemlisi, çocuğun bir problem yaşadığında bize gelmesini kolaylaştırır.
Son olarak...
Teknoloji konusunda mükemmel ebeveyn olmamız gerekmiyor.
Bazen çocuğumuz uzun süre ekran başında kalacak.
Bazen biz de yorulacağız ve telefonu biraz fazla kullanmasına izin vereceğiz.
Bunların hepsi hayatın içinde.
Önemli olan tek bir gün değil, genel alışkanlıklarımız.
Çocuklarımızın teknolojiyle sağlıklı bir ilişki kurmasını istiyorsak, onları sadece sınırlandırmak yerine onlara rehberlik etmemiz gerekiyor.
Çünkü teknoloji hayatımızdan çıkmayacak.
Ama teknolojiyle kurduğumuz ilişkiyi birlikte şekillendirebiliriz.
Yorumlar